Van grondwater naar drinkwater


Drenthe heeft in de diepe ondergrond een grote voorraad kostbaar grondwater, het blauwe goud. Daar is het terechtgekomen na een lange weg van tientallen tot honderden jaren door filterende zand- en kleilagen. In Drenthe halen drie waterbedrijven grondwater uit de bodem. Dat doen ze op op zestien locaties. Uiteindelijk komt dat grondwater uit de kraan als drinkwater. De Waterleidingmaatschappij ‘Drenthe' (WMD ) in Assen maakt drinkwater van dit grondwater. De meeste huishoudens in Drenthe krijgen hun drinkwater van de WMD. Het gebied rond Meppel krijgt drinkwater van Vitens uit Zwolle. Het Waterbedrijf Groningen (WBG) haalt oppervlaktewater uit de Drentsche Aa. Daarmee leveren ze drinkwater aan Groningen. De provincie is er verantwoordelijk voor dat kwalitatief voldoende water beschikbaar is. Daarvan kunnen de waterbedrijven vervolgens drinkwater maken.

Drinkwater Assen 29-09-11 (3)

Grondwaterbeschermingsgebieden

De provincie beschermt de gebieden waar drinkwater gewonnen wordt (grondwater en oppervlaktewater). Deze gebieden zijn aangewezen als grondwaterbeschermingsgebieden. De Provinciale Omgevingsverordening (POV) regelt in hoofdstuk 7 de bescherming van het (grond)water. In grondwaterbeschermingsgebieden mogen boeren en andere grondgebruikers geen gewasbeschermingsmiddelen gebruiken die op de zwarte lijst staan. Informatie daarover is te vinden op het etiket van het gewasbeschermingsmiddel. Voor diverse andere activiteiten gelden ook extra regels. Denk aan het in de bodem lozen van afvalwater, het opslaan van afvalstoffen of het toepassen van systemen voor Warmte Koude opslag (WKO).

Grondwaterbeschermingsgebied Gasselte Toeristenweg 21-5-08 (1)

Grootschalige woningbouw en aanleg van nieuwe industrieterreinen weert de provincie zoveel mogelijk uit de omgeving van een drinkwaterwinning.. Waar de omgeving het toelaat stimuleert de provincie ontwikkelingen die 'veilig' zijn in een grondwaterbeschermingsgebied. Ze mogen geen risico geven op verontreiniging van het grondwater.

Gebiedsdossiers en uitvoeringsprogramma’s

De provincie Drenthe beschermt haar openbare drinkwatervoorziening via het voorzorgsprincipe in het beschermingsbeleid. Daarnaast is er sturing aan de voorkant in de ruimtelijke ordening.

Het voorzorgsprincipe houdt in dat in het belang van de bescherming van het grondwater risicovolle activiteiten worden geweerd. Sturing aan de voorkant houdt in dat de drinkwaterwinningen zoveel mogelijk verweven zijn met harmoniërende functies. Om dit principe en de sturing aan de voorkant goed te kunnen invullen hebben wij inzicht nodig in de risico’s voor het grondwater en daarmee voor een duurzame veilige drinkwatervoorziening.

Daarom hebben we per grondwaterbeschermingsgebied een gebiedsdossier opgesteld. Dit hebben we vastgelegd in het regionaal waterplan. Dit plan maakt deel uit van de Omgevingsvisie Drenthe.

De provincie Drenthe heeft samen met de drie waterbedrijven (WMD, Waterbedrijf Groningen en Vitens), 12 gemeenten, vier waterschappen, LTO-Noord en de terreinbeheerders voor alle 15 grondwaterbeschermingsgebieden een gebiedsdossier opgesteld (GS besluit 2011 en persbericht van februari 2011).

In een gebiedsdossier is alle relevante informatie opgenomen over een waterwin- en grondwaterbeschermingsgebied. Dit is voornamelijk informatie over de kwaliteit van het grondwater, de potentiële bronnen van verontreinigingen en de kwetsbaarheid van het watersysteem. In de gebiedsdossiers hebben wij de bestaande verontreinigingen en bedreigingen vertaald naar risico's voor de drinkwaterwinning en het halen van de doelstellingen voor de openbare drinkwatervoorziening.

Behalve voor de grondwaterbeschermingsgebieden hebben we ook een gebiedsdossier opgesteld voor de oppervlaktewaterwinning Drentsche Aa. Dit dossier (pdf, 3.5 MB) hebben we opgesteld met het waterschap Hunze en Aa’s en het waterbedrijf Groningen (GS besluit november 2013).

In de Drinkwaterwet is het duurzaam veiligstellen van de openbare drinkwatervoorziening aangemerkt als "dwingende reden voor groot openbaar belang". Hiermee is het bijzondere belang van de drinkwatervoorziening verankerd in de wet. Dit geeft de provincie Drenthe extra houvast bij de bescherming van dat belang. In de Kaderrichtlijn Water (artikel 4) is aanvullend opgenomen dat lidstaten maatregelen moeten nemen om de inbreng van verontreinigende stoffen in het (grond)water te voorkomen of te beperken. Specifiek voor drinkwaterwinningen is opgenomen (artikel 7) dat lidstaten moeten zorgen voor de nodige bescherming van de waterlichamen om het niveau van zuivering dat voor de productie van drinkwater is vereist, te verlagen.

Om de risico's aan te pakken en om te voldoen aan de zorgverplichting in de Drinkwaterwet hebben wij met de andere betrokkenen maatregelen bedacht en uitgewerkt in een zogenaamd uitvoeringsprogramma. De afspraken over de uitvoering in de periode 2014-2017 zijn vastgelegd in de Intentieverklaring getiteld “Naar een duurzame drinkwatervoorziening in Drenthe”; eerste uitvoeringsprogramma’s gebiedsdossier grondwaterwinningen 2014-2017 dat de betrokken partijen op 14 februari 2014 hebben ondertekend op het drinkwaterpompstation in Hoogeveen (Persbericht 14 februari 2014 en GS- besluit 11 februari 2014). Het uitvoeringsprogramma van de oppervlaktewaterinning Drentsche Aa volgt.

In de rechterbalk kunt u de vastgestelde gebiedsdossiers en de bijbehorende eerste uitvoeringsprogramma’s downloaden.


Zie ook