Archeologische beleefpunten in Drenthe


Vrijdagmiddag 27 augustus is door gedeputeerde Cees Bijl, burgemeester Rikus Jager en wethouder Klaas Smidt (gemeente Westerveld) het zesde archeologisch beleefpunt van Drenthe geopend.

Het archeologisch beleefpunt van de gemeente Westerveld (foto door Parklaan buitengewone projecten)

De beleefpunten zijn onderdeel van de Culturele Alliantie 2017-2020, een samenwerkingsovereenkomst tussen de Drentse gemeenten en provincie.

De afspraak was om in iedere Drentse gemeente een archeologisch beleefpunt te realiseren. Een plek waar door middel van een bijzonder en aansprekend ontwerp de archeologie van die plek in de etalage wordt gezet.

Niet alleen om het (pre)historische verhaal te delen met bewoners en bezoekers van Drenthe, maar ook een mooie toevoeging te doen aan de kwaliteit van de omgeving.

Eerder waren al beleefpunten geopend in de gemeenten Noordenveld (veenweg van de Slokkert), Aa & Hunze (archeologie van Rolde), Borger-Odoorn (mesolithische jachtkampjes in de Mandelanden), Assen (de vroegste bewoners van Assen) en De Wolden (ijzertijd huisplattegrond in Ruinen).

Sinds 27 augustus kunnen we de gemeente Westerveld toevoegen aan deze lijst. Voor dit beleefpunt is als onderwerp het thema karrensporen gekozen.

De karrensporen in het Doldersummerveld op de AHN kaart

In het Doldersummerveld zijn deze eeuwenoude routes nog goed zichtbaar en beleefbaar en ze kruisen op meerdere plekken de moderne fietspaden. In 2012 is door amateurhistoricus Jan Douma deze bundel karrensporen (her)ontdekt.

In de middeleeuwen, en waarschijnlijk ook nog ver daarvoor, liep door het Doldersummerveld een onderdeel van de route tussen Friesland en Drenthe.

Met karren getrokken door paarden en ossen reisde men hier door het landschap. Door het intensieve gebruik van de routes door karren met verschillende spoorbreedtes, en het constant zoeken naar de best begaanbare plekken ontstond een breed waaierende bundel karrensporen.

Een fenomeen wat op veel plekken in Drenthe tot op de dag van vandaag nog herkenbaar is op satellietbeelden, hoogtekaarten of soms zelfs met het blote oog.

De karrensporen in het Doldersummerveld vallen binnen die laatste categorie, maar hoewel de karrensporen als reliëf nadrukkelijk aanwezig zijn in het landschap, is voor het ongeoefende oog niet altijd duidelijk dat het hier gaat om wat ooit de A28 van de (pre)historie was.

Met het archeologisch beleefpunt wilden we hier verandering in brengen. Door Parklaan Buitengewone Projecten is een prachtig ontwerp gemaakt dat het gevoel van drukte in ruimte en tijd terug brengt op deze plek.

Door middel van een achttal wielassen wordt de oude route gemarkeerd en de hoogteverschillen beter zichtbaar gemaakt. Het Drentse Landschap maakte als terreinbeheerder ook deel uit van de projectgroep en heeft gezorgd voor een informatiepaneel over de karrensporen op deze plek.

Wij hopen natuurlijk dat dit beleefpunt inspireert tot andere mooie initiatieven op het gebied van beleving en benutting van archeologie.

Op veel plekken in Drenthe is het archeologisch erfgoed nog te vinden, soms aanwezig en beleefbaar, en soms onzichtbaar, verscholen in de bodem. In alle gevallen verdient het onze bescherming én om gedeeld te worden met iedereen.

Mede vanuit die gedachte hebben wij in het kader van onze nieuwe Cultuurnota 2021-2024 een subsidieregeling in het leven geroepen: Archeologie & publiek.

Met deze subsidie willen we iedereen een duwtje in de rug geven om leuke en toegankelijke projecten op te zetten op het gebied van archeologie en daarbij een breed publiek te betrekken.

Behalve het realiseren van een archeologisch beleefpunt zou je bijvoorbeeld ook kunnen denken aan het ontwikkelen van een lespakket, de publicatie van een boek of het herstel van een archeologisch monument.

Mocht je hierover vragen hebben of een idee willen voorleggen, zoek dan gerust contact met mij of een van mijn collega’s, Alexandra Mars en Marijke Nieuwenhuis, we denken graag mee!

Voor meer informatie over onze subsidieregeling en de voorwaarden kun je kijken op onze website:

https://www.provincie.drenthe.nl/loket/subsidieloket/alle-subsidies-rij/@137632/subsidie-archeologie/

Wie meer wil zien van de Drentse karrensporen kan een kijkje nemen op het Drentse Geoportaal. Hier is een kaartbeeld te vinden van de karrensporen die door bureau RAAP in 2018 in opdracht van Provincie Drenthe zijn geïnventariseerd door middel van hoogtekaarten en satellietbeelden: Geoportaal Drenthe

Door Priscilla Verplanke, provinciaal archeoloog