Over zwerfstenen


Dalazandsteen_gelaagd

Cursus De Keien van Drenthe

In 2020 start op woensdagavond 8 januari in het Hunebedcentrum in Borger een lezingenserie/cursus waarin Drentse zwerfstenen centraal staan.

De donkere dagen zijn inmiddels duidelijk merkbaar, alleen de kou komt nog wat later. Tijd om de lange winteravonden aangenaam door te brengen. Harry Huisman hoopt u in januari in het Hunebedcentrum te verwelkomen voor de cursus De Keien van Drenthe.

Drentse keien vertellen een verhaal over hun geschiedenis. Waar komen ze vandaan, hoe oud zijn ze en vooral hoe ze ontstaan zijn toen de aarde nog veel jonger was.

Onze Drentse zwerfkeien zijn onderwerp in een reeks lezingen, die voor de pauze zullen worden gegeven. Daarna komen de stenen zelf op tafel, waarbij u met tafelgenoten naar bijzonderheden en soorten gaat speuren. Hiervoor zijn honderden nieuwe zwerfstenen als cursusmateriaal bijeen gebracht. Zo leert u spelenderwijs meer over Drentse stenen. Een hunebedkei vertelt dan opeens een verhaal.

Op 9 opeenvolgende woensdagavonden komen onderstaande onderwerpen aan de orde:

1) Bergen, vulkanen en waterbekkens. De bron van onze zwerfstenen

2) De wonderlijke levensloop van graniet en zandkorrels

3) Scheuren in de aardkorst en zeldzame zwerfstenen

4) Oplichtende zwerfstenen en porfieren met ruiten

5) Een ijstijd in het klein? Dino’s hadden er ooit mee te maken, maar het kan ook nog anders. Zwerfstenen laten het zien

6) Vulkanisme is van alle tijden. Over miljarden jaren oude resten van gloedwolken, lava’s en andere verwante Drentse stenen.

7) Gewone zwerfsteensoorten, maar hoe gewoon is gewoon?

8) De kleine ijstijd

9) Drentse zwerfkeien en de strijd tegen het water

De cursus wordt traditiegetrouw in het voorjaar afgesloten met een excursie

Kosten deelname 75,- euro.

Opgave bij Harrie Wolters, Hunebedcentrum: hwolters@hunebedcentrum.nl of bij Harry Huisman h.huisman3@hotmail.com

Door: Harry Huisman

Kogelgraniet

Wie in het Hunebedcentrum de Expeditiepoort IJstijden en Prehistorie van de Hondsrug UNESCO Global Geopark bezoekt, kan daar een prachtige kogelgraniet zien liggen.

Deze kogelgraniet werd een paar jaren geleden in twee grote stukken aan de rand van een boerenerf in Nieuw-Schoonebeek gevonden.

De oorspronkelijke zwerfkei moet zo’n kleine kubieke meter groot zijn geweest. Kogelgesteenten ofwel orbiculieten zijn als zwerfsteen uitermate zeldzaam.

Ze komen weinig voor – de meeste nog in Zuid-Finland. Hoe ze precies ontstaan is nog steeds niet goed bekend. Maar mooi zijn ze zeker!

Regelmatig schrijft Harry Huisman over zwerfstenen, niet alleen op www.kijkeensomlaag.nl maar ook op https://www.hunebednieuwscafe.nl/category/hondsrug/

Over een steen met heimwee

Op 18 oktober begon een zwerfsteen aan een reis terug naar zijn oorsprong. Op 22 oktober kwam hij aan in Finland. Beeldend kunstenaar Bart Eysink Smeets (31) heeft gezorgd dat hij weer ‘thuis’ kwam.

Op de plek waar de steen stond staat een bordje met de tekst: '200.000 jaar geleden werd op Åland (Finland) een steen door een gletsjer van zijn moedergesteente gerukt en naar deze plek geduwd. In oktober 2019 bracht kunstenaar Bart Eysink Smeets de steen terug naar huis.'

BartEysinkSmeets-16

In de Volkskrant van 6 december stond een boeiend artikel over dit kunstproject, met tegelijk wat achtergronden over de herkomst van de zwerfstenen in Drenthe.

Voor de kunstenaar staan de stenen symbool voor de oernatuur. Ze zijn de stille getuigen van de gehele geschiedenis van de aarde. Bart Eysink Smeets: “De natuur beweegt zich al miljoenen jaren zonder dat de mens er überhaupt bij was.

Nu is de mens er en die bemoeit zich overal tegenaan. Het kunstwerk gaat eigenlijk meer over mensen dan over stenen.

Hoe mensen omgaan met de natuur, er regeltjes voor maken, de natuur proberen te beheersen en hoe ze hartstochtelijk van de natuur houden (maar wel van bepaalde soorten natuur).”

Het project zorgde voor de nodige ophef in de sociale media. Een ondernemer: 'Het voelt alsof er een steen onder je hunebed vandaan wordt gehaald.' De kunstenaar: ‘dit is dus wel waar het project over gaat. Dit laat precies zien hoeveel waarde mensen hechten aan een steen.’

De steen was van harte welkom in het Finse Mariehamn en ligt daar op een rots van hetzelfde gesteente.

Bij het feestelijk onthaal sprak de Zweedse dichter Matts Stenlund vanuit het perspectief van de steen. ‘Er is veel veranderd in de tweehonderdduizend jaar waarin ik weg was.

De granieten wegen zijn nieuw, veel van mijn familieleden zijn daarvoor omgebracht’. En ‘O, wat een plezier om thuis te zijn.

Een kleine familie van stenen, dat is mijn grote droom, want hoewel graniet zo hard is als steen, heb ik ook soms pijn.'