Programma 8: Middelen


Actuele stand van zaken en ontwikkelingen

Waterleiding Maatschappij Drenthe (WMD)

In 2016 is onderscheid gemaakt tussen de wettelijke en de niet-wettelijke drinkwater activiteiten. De wettelijke taken zijn ondergebracht in de WMD Drinkwater B.V. De overige taken zijn ondergebracht in afzonderlijke bv’s.

In 2018 heeft de WMD nieuw beleid ingezet om de niet-drinkwater activiteiten af te stoten. De WMD heeft daarmee een nieuwe koers ingeslagen, gericht op verdere ontwikkeling naar een vertrouwde organisatie die zorgt voor goed Drents drinkwater, nu en in de toekomst. Het beleid is daarom op een aantal punten bijgesteld:

  • WMD richt zich op de kerntaak (leveren van goed drinkwater, continuïteit in levering, betrouwbaar, betaalbaar en veilig).
  • WMD zet zich in voor de bescherming van de kwaliteit van het grondwater.
  • Niet-drinkwater activiteiten worden afgebouwd.
  • Er worden geen nieuwe niet-drinkwater activiteiten meer ontwikkeld.

Ten behoeve van Wildlands Emmen heeft de WMD voor ca € 20 miljoen aan activa op de balans staan. Op dit moment wordt Wildlands gesaneerd. De WMD levert hieraan een bijdrage. Deze bestaat uit:

  • De overdracht van het multimediagebouw aan de gemeente Emmen.
  • Gefaseerde overdracht van installaties voor waterzuivering en energie aan Wildlands.
  • Verlaging van de erfpachtcanon onder de voorwaarden van beheer van de gronden.

De bijdrage past goed in het nieuwe beleid van de WMD om niet-drinkwateractiviteiten af te bouwen.

De maatregelen leiden wel tot incidentele verliezen bij de WMD. De provincie Drenthe en de gemeente Emmen nemen zich voor om met het oog op de financiële positie van de WMD achtergestelde leningen te verstrekken. De omvang van de achtergestelde lening van de provincie zal naar verwachting € 6 miljoen bedragen. Over de ontwikkelingen van Wildlands, de WMD en de mogelijke inzet van de provincie in de WMD is PS reeds geïnformeerd.

Het afbouwen van de activiteiten van de WMD in Wildlands en de effecten daarvan in de huishouding van de WMD tast het investeringsprogramma van de WMD en de afgesproken tarieven voor drinkwater niet aan.

In de komende periode werkt de WMD verder aan het afbouwen van niet-drinkwater activiteiten waarbij tevens de juridische structuur wordt vereenvoudigd.

De provinciale inkomsten

provinciale inkomsten

De provincie loopt nog steeds een risico op een lagere algemene uitkering uit het provinciefonds door herverdeeleffecten en/of een generieke korting door het Rijk. Dit komt naar het lijkt niet direct voort uit een herziening van de verdeelsystematiek, maar meer uit de werking van deze systematiek. Het relatieve aandeel van een kleine provincie als Drenthe daalt. Voor de tweede belangrijkste inkomstenbron, de opcenten op de motorrijtuigenbelasting, geldt dat met Provinciale Staten (PS) is afgesproken t/m 2019 geen verhoging van de motorrijtuigenbelasting door te voeren. Met ingang van 2020 is weer een indexatie van het opcententarief geraamd. Voor bijdragen van andere overheden geldt dat deze steeds meer in een cofinancieringsverband zullen plaatsvinden. Voor de opnames uit reserves valt op te merken dat de mogelijkheid hiervoor kleiner wordt; door het interen op de reserves in het kader van bijvoorbeeld de Investeringsagenda zijn die reserves gedaald.

De provinciale uitgaven

provinciale uitgaven

Voor de provinciale uitgaven geldt dat de nieuwe Statenperiode start met een Begroting 2019 die duurzaam in evenwicht is. Er zijn dus geen bezuinigingen noodzakelijk voor een sluitende begroting. Er is echter op dit moment geen substantiële structurele vrije ruimte begroot. Eenmalige ruimte is nog aanwezig in de Algemene reserve en in de Financieringsreserve. Nieuwe vrije ruimte zal in de lopende begroting gezocht en gevonden moeten worden.

Er wordt in 2019 een nieuwe Nota reserves en voorzieningen opgesteld, die tegelijk met de Begroting 2020 wordt gepresenteerd.

Provinciefonds

Inmiddels loopt nog een herijking van de verdeelsystematiek van de algemene uitkering uit het provinciefonds. Daarbij is duidelijk geworden dat de provincies waarde hechten aan het oplossen van bestaande onevenwichtigheden, maar dat zij geen behoefte hebben aan een uitgebreide herziening.

Ontwikkelingen instrumentarium

Opgavegericht en programmatisch begroten

De provinciale planning en control (P&C) zal de komende cyclus versterkt worden opgezet aan de hand van de provinciale opgaven, vertaald naar concrete doelstellingen. De presentatie zal meer gericht zijn op wat we bereiken in de Drentse samenleving en minder dan tot dusverre op onze eigen activiteiten.

Budgetten voor de uitvoering van het beleid worden - binnen de ruimte die het budgetrecht van PS biedt - meer programmatisch en projectmatig gepresenteerd binnen de Statenperiode en minder strikt per jaarschijf. Voorstellen daarvoor worden aan PS voorgelegd met tussenkomst van de Werkgroep Programmabegroting.

Revolverend financieren

Met PS is naar aanleiding van de evaluatie Kader Revolverend Financieren (pdf, 603 kB) afgesproken om de verschillen tussen het kader en de Algemene Subsidieverordening (ASV) op het gebied van kredietsubsidies weg te nemen. Verder is afgesproken om medio 2019 de samenhang van de financiële instrumenten te hebben beschreven, wat een ondersteuning biedt bij het kiezen van het juiste instrument.

Financiële instrumenten als leningen en garanties nemen naast meer ‘traditionele” subsidies’ een steeds duidelijker plaats in in het provinciale beleidsinstrumentarium. Dit houdt voor de provincie ook nieuwe risico’s in die beheerst moeten worden.

Risicomanagement

In 2018 is met PS gesproken over het kader Risicomanagement. Hiervan komt in 2019 een nieuwe versie in PS, met naast een inventarisatie van risico’s ook expliciete aandacht voor de beheersing daarvan. In de organisatie is ingezet op verdere professionalisering van Risicomanagement.

Digitalisering van de P&C-documenten

De doorontwikkeling van de P&C-instrumenten heeft inmiddels geleid tot een digitale begroting en jaarrekening. Verdere ontwikkelingen zullen in afstemming met de nieuwe Staten worden uitgevoerd. Hier kan mogelijk worden aangesloten bij diverse monitoren die in ontwikkeling zijn.

Informatiemanagement en automatisering

Digitalisering van de bedrijfsprocessen levert nieuwe mogelijkheden op voor het intern samenwerken (beter integraal werken) en het samenwerken met externe partners. Daarmee is de digitalisering ook een belangrijke pijler voor de invoering van de Omgevingswet.

Met de invoering van de Omgevingswet is intergouvernementele samenwerking nodig om afspraken te maken over standaarden voor het uitwisselen van informatie. Dat is een randvoorwaarde voor het succesvol digitaal kunnen samenwerken.

Nieuwe wetten gericht op het digitaliseren van overheidsinformatie zijn in de maak. De gevolgen voor de bedrijfsvoering en werkprocessen zijn op dit moment nog slechts op hoofdlijnen bekend. Wel is duidelijk dat het grote aanpassingen zal vragen van de manier waarop wij onze gegevens opslaan en verwerken. Ook de borging van de informatiebeveiliging en privacybescherming moet worden aangepast aan de nieuwe wetgeving. Omvang van de verandering en de investeringen die daarvoor nodig zijn, zullen in de komende jaren duidelijk worden. Het gaat dan o.a. over de Wet Open Overheid, uitbreiding AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming) en Europese Unie (EU)-wetgeving. Om deze veranderingen te ontwerpen en in te voeren wordt samengewerkt in interprovinciaal verband (Interprovinciale Digitale Agenda) en wordt ook in de regio gezocht naar kansen voor samenwerking.

Datahuis Drenthe

In het najaar van 2018 heeft een proef de meerwaarde van het koppelen van gegevens voor de provincie aangetoond. Hieruit is het Datahuis Drenthe ontstaan, een samenwerking van meerdere teams in de ambtelijke organisatie van de provincie Drenthe, om beleidsinformatie en sturingsinformatie centraal toegankelijk te maken. Het datahuis verrijkt en koppelt gegevens uit verschillende bronnen ten behoeve van beleidsontwikkeling, monitoring en bedrijfsvoering. Hiermee beweegt de provincie mee in de ontwikkelingen rond Big Data.

Algemene subsidieverordening/Voorhangprocedure

In de Algemene subsidieverordening provincie Drenthe 2017 (pdf, 741 kB) (ASV) zijn de spelregels bepaald voor subsidieverstrekking, in aanvulling op de algemene spelregels die zijn opgenomen in de Algemene wet bestuursrecht. Met de ASV hebben PS de bevoegdheid tot subsidieverstrekking en het vaststellen van nadere regels (oftewel subsidieregelingen) overgedragen aan Gedeputeerde Staten (GS). Echter, GS nemen over de verlening van project- en incidentele subsidies van € 150.000,- en meer geen besluit dan nadat PS hun wensen en bedenkingen terzake ter kennis aan GS hebben kunnen brengen (de zogenaamde Voorhangprocedure), tenzij anders is besloten.