Programma 4: Duurzame ruimtelijke ontwikkeling & waterbeheer


Actuele stand van zaken en ontwikkelingen

Ruimtelijke ontwikkeling

De provinciale Omgevingsvisie Drenthe 2018 is ons ruimtelijk-economisch kader. De uitwerking van het combinatiemodel en het opzetten van een goede monitoring blijven actueel.

Implementatie Omgevingswet

Er wordt gewerkt aan de implementatie van de Omgevingswet zodat we als provinciale organisatie op het moment van inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2021 klaar zijn om de Omgevingswet adequaat uit te kunnen voeren.

Dit betekent dat de vereiste nieuwe juridische instrumenten (visie, programma’s, verordening, instructie, omgevingsvergunning en projectbesluit) en het provinciale deel van het nieuwe digitale informatiesysteem op tijd gereed zijn en werkbaar zijn voor de organisatie.

Met als doel een integrale benadering van de leefomgeving, sneller en beter inzicht in wat wel en niet kan, snellere besluitvorming en het vergroten van afwegingsruimte.

In het kader van de implementatie Omgevingswet wordt daarom de komende jaren ingezet op:

  • Het anders werken, integraal werken en samenwerken met ketenpartners.
  • Het juridisch spoor (juridische instrumenten en consultaties wetgeving).
  • De werkprocessen en digitale ondersteuning op orde t.b.v. landelijke voorziening digitaal stelsel Omgevingswet.

De implementatie van de Omgevingswet tot 2021 heeft financiële- (onder andere digitaal stelsel) en juridische consequenties (zoals bestuurlijke afwegingsruimte) die de komende tijd worden uitgewerkt en ter besluitvorming aan Provinciale Staten (PS) voorgelegd.

Inspiratieboek ‘Drenthe maakt’

Omdat beelden meer zeggen dan woorden, is het Inspiratieboek “Drenthe maakt’, het landschap als inspiratiebron bij ruimtelijke ontwikkeling” opgesteld. Het boek stipt de rijkdom van het Drentse landschap aan. Door grote veranderingen die op stapel staan, zoals de omslag naar duurzame energie, woningbouw, het groeiend toerisme en landbouwhervormingen, zal het Drentse landschap de komende jaren op de schop gaan. Het is daarbij van belang om respectvol met het landschap - bepalend voor de Drentse identiteit - om te gaan. Om zo met hedendaagse ontwikkelingen blijvend kwaliteit aan onze leefomgeving toe te voegen.

Het inspiratieboek is een middel om aan de hand van voorbeelden het gesprek over de kwaliteit van Drenthe met elkaar te voeren. Het illustreert bovendien dat in een oud landschap best veel mogelijkheden zijn om met nieuwe ontwikkelingen eveneens nieuwe kwaliteit te maken. Het inspiratieboek werd tijdens het gelijknamige minisymposium op 7 maart 2019 gelanceerd.

Binnenstadfonds

In 2016 heeft de provincie, samen met de gemeenten de Retailagenda 2016-2019 opgesteld. Hierin is de noodzaak voor herstructurering van de binnensteden inzichtelijk gemaakt. Daarnaast is in 2017 het Binnenstadfonds (pdf, 119 kB) ingesteld. Met het Binnenstadfonds is de planvorming voor de zeven grootste kernen in Drenthe (Assen, Emmen, Hoogeveen, Meppel, Coevorden, Beilen en Roden) aangejaagd. Voor deze kernen zijn door de gemeenten binnenstadsplannen opgesteld gericht op het terugdringen van leegstand en het compact maken van het centrum. Ook is er financiering door de lokale overheid en belanghebbenden geregeld.

Met het proces sterke steden, Omgevingsvisie 2018, wordt hieraan een vervolg gegeven.

De vier kernsteden Hoogeveen, Emmen, Meppel en Assen vormen samen een Drents stedelijk netwerk en zijn de economische motor van de provincie.

Herstructureringsregeling Ruimtelijke Kwaliteit

Tot juni 2019 kan een beroep worden gedaan op de subsidieregeling Herstructurering Ruimtelijke Kwaliteit (pdf, 134 kB). Deze regeling is sinds 2017 in werking en heeft al een aantal stagnerende plannen tot realisatie gebracht. Gelet op het nog resterende bedrag en het effect van de regeling is onlangs de looptijd van de regeling verlengd.

Gebiedsagenda Noord-Nederland 2014/MIRT

In 2014 is de MIRT (Meerjarenprogramma Infrastructuur Ruimte en Transport) Gebiedsagenda Noord-Nederland vastgesteld met daarin drie uitgewerkte strategieën op het gebied van energie, economie en water. Input voor de Regio was o.a. de Noordervisie, de ruimtelijk economische visie op de regio. Voor het Rijk was dat de in 2012 vastgestelde Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR). Als uitwerking van de SVIR is door het Rijk de Beleidsverkenning ter versterking van het ruimtelijk economisch vestigingsklimaat van Nederland als totaal en de afzonderlijke regio’s uitgevoerd (BVNL). Op basis van de uitkomsten van de BVNL en als uitwerking van de Gebiedsagenda is in 2015 besloten om een MIRT-onderzoek te doen naar de regionale concurrentiekracht in Noord-Nederland. Dit onderzoek is in het voorjaar 2018 afgerond met de formulering van een drietal ontwikkelopgaven:

  1. De versterking van de regionale innovatie in kennis, netwerk, digitale infrastructuur en samenwerking.
  2. De verbetering van wonen en bereikbaarheid.
  3. De uitwerking van de energietransitie naar keuzes in systeem, netwerk en infrastructuur.

Aan deze ontwikkelopgaven zijn/worden maatregelen gekoppeld. Deze ontwikkelopgaven zijn ook input voor de op te stellen omgevingsagenda’s in het kader van de Nationale Omgevingsvisie (NOVI), die waarschijnlijk op landsdelig niveau worden opgesteld. De huidige MIRT-uitvoeringsagenda’s worden hierin geïntegreerd en gekoppeld aan andere opgaven in de fysieke leefomgeving (wonen, energietransitie, krimp en leefbaarheid). In 2019 vinden de eerste verkennende gesprekken hierover plaats in Noord-Nederlands verband.

NOVI

De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) beschrijft de gewenste ontwikkeling van de fysieke leefomgeving van Nederland. De NOVI vloeit voort uit de Omgevingswet.

Na de startnota (februari 2017) is in oktober 2018 het Kabinetsperspectief NOVI verschenen waarin nader wordt ingegaan op de thema’s klimaatverandering en energietransitie, verstedelijking en landbouw en landelijk gebied.

Het Kabinetsperspectief is de basis voor de ontwerp NOVI die naar verwachting in de eerste helft van 2019 wordt opgeleverd.

Na vaststelling van de NOVI (planning is eind 2019) wordt deze uitgewerkt via omgevingsagenda’s. De huidige MIRT-uitvoeringsagenda’s worden geïntegreerd in de nieuwe omgevingsagenda’s.

Voor meer informatie zie www.denationaleomgevingsvisie.nl

Impuls Volkshuisvesting

Via de subsidieregeling Impuls Volkshuisvesting kunnen gemeenten t/m 2019 een bijdrage krijgen voor de aanpak van knelpunten in de woningvoorraad. De criteria zijn ruim en gemeenten wordt gevraagd 50% van de kosten zelf bij te dragen. Meppel heeft een aanvraag gehonoreerd gekregen, Assen en Coevorden hebben een aanvraag in voorbereiding.

Toekomstbestendig wonen

Samen met gemeenten werkt de provincie aan een aanpak Toekomstbestendig Wonen. Het gaat hierbij om verduurzaming van de woningvoorraad, langer zelfstandig thuis wonen en een betere balans tussen vraag en aanbod. Omdat wonen een kerntaak is van gemeenten en corporaties, stelt de provincie zich faciliterend op. We doen dit via de inzet van expertise, een lobby richting het Rijk, monitoring van trends en het zoeken naar fondsen, kansrijke maatregelen en financieringsconstructies.

Wonen is een van de drie pijlers van de Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe. Als provincie participeren wij in de Regio Groningen-Assen. Wij voeren een bewustwordingscampagne Lang Zult U Wonen in Drenthe om inwoners via gemeenten te wijzen op mogelijke aanpassingen in hun woning.

Waterbeheer

Klimaatadaptatie

Ook bij het halen van de klimaatdoelen van Parijs is er sprake van temperatuurstijging met als gevolg veranderingen in het neerslagpatroon en de temperatuur. Door klimaatverandering zullen droge zomers met een grote vraag naar grondwater vaker voorkomen. Tegelijkertijd voorspellen de klimaatmodellen gemiddeld 10% extra neerslag per jaar. Deze extra neerslag valt met name in de winter en het voorjaar. Gemeenten en waterschappen brengen in 2019 door middel van waterstresstesten de knelpunten in beeld. Daarna wordt onder regie van de provincie een risicodialoog met belanghebbenden gevoerd en worden maatregelen in kaart gebracht.

Drinkwater

De vraag naar drinkwater kan als gevolg van klimaatverandering en economische groei gaan groeien. Om aan deze vraag te voldoen, reserveert de provincie strategische grondwatervoorraden.

Waterkwaliteit

De ecologische waterkwaliteit is op de meeste locaties nog matig of onvoldoende. Wel is de toestand verbeterd door het uitvoeren van maatregelen zoals hermeandering van beken en de aanleg van natuurvriendelijke oevers. De diffuse belasting met de stoffen nitraat, fosfaat en gewasbeschermingsmiddelen vormen voor de waterkwaliteit in Drenthe de belangrijkste knelpunten om uiteindelijk de doelen van de Kaderichtlijn Water in 2027 te halen. Door verbeterde analysetechnieken worden meer gewasbeschermingsmiddelen en medicijnresten aangetroffen in zeer lage concentraties, sommige stoffen ook in de bronnen van de drinkwaterwinning. In de komende jaren worden de doelen en maatregelen voor de derde en laatste periode van de Kaderrichtlijn Water (2021-2027) bepaald. Ook wordt het grondwaterbeschermingsbeleid geëvalueerd.