Esther Klap: "Omarm de verschillen die er zijn"


De brandweerwereld staat bekend als een mannenwereld. Naar aanleiding van de bijeenkomst Gelijkwaardig en niet gelijk, hadden wij een interview met Esther Klap. Zij werkt als adviseur bij de Veiligheidsregio Drenthe en heeft 14 jaar bij de vrijwillige brandweer gewerkt.

Wat is het eerste waaraan je denkt als je “Gelijkwaardig en niet gelijk” hoort?

Toen ben ik gelijk op zoek gegaan naar parallellen in het werk. De brandweerwereld staat bekend als een mannenwereld. Nu is het zo dat de brandweer in Drenthe gelukkig ook best veel vrouwen aan het werk heeft. En we zijn ook wel gelijkwaardig, maar we zijn niet gelijk. Want we hebben allebei wel onze eigen kwaliteiten, mannen en vrouwen. Ik vind het zelf altijd het mooiste als het lukt om bij een inzet dat zó te combineren dat je van beide optimaal gebruikt kunt maken, van de verschillende kwaliteiten die we hebben.

Welke voorbeelden van deze kwaliteiten kun je geven?

Je kunt je voorstellen dat als we naar een auto-ongeval toe gaan, waarbij iemand bekneld zit, en er moet een brandweerman- of vrouw bij het slachtoffer in de auto, dat iemand die wat kleiner van stuk is makkelijker in een auto past. Ik vind het bij vrouwen ook wel terug dat zij juist die rol, van gewondenverzorger, prettig vinden om op zich te nemen bij dat soort incidenten.

Hoe traditioneel gaat het er anno 2018 aan toe bij een mannenorganisatie als de brandweer?

Het is over Drenthe heel verschillend verdeeld over hoeveel vrouwen erbij de brandweerposten zitten. Ik kan alleen maar voor Assen spreken, omdat ik zelf daarvan 14 jaar onderdeel ben geweest.

Mannen houden het vaak wat langer vol dan vrouwen.

Of het traditioneel is? Ik ben chauffeur en bevelvoerder geweest. En er zijn meer vrouwelijke collega’s die ook díe rol oppakken, die van oudsher misschien wat meer bij de man paste. Dus in Assen is dat niet meer zo traditioneel. Dus als je als brandweervrouw chauffeur kunt worden, en er is ruimte voor, dan kan dat ook. Het maakt dan niet of je een vrouw bent. Dat geldt ook voor bevelvoerder, de baas van de brandweerauto. Ook dat kan net zo goed een vrouw zijn. En er zijn ook genoeg meer vrouwelijke bevelvoerders in Assen. Dus, is dat heel erg traditioneel? Ik vind dat best meevallen.

Wat je traditioneel zou kunnen noemen is de keuring voor brandweermensen. Het is een landelijke keuring en er wordt maar één eis gesteld: ongeacht je leeftijd of je geslacht moet je die test halen. Is dat traditioneel? Dat vind ik niet. Er wordt wel eens gezegd dat die keuring wat te zwaar is voor vrouwen, maar je collega’s verwachten wel wat van je. Ook qua spierkrachten. En al je collega in nood is, moet je ook als brandweervrouw je collega kunnen helpen om weer veilig buiten te komen. Daar wordt zeker geen onderscheid gemaakt tussen mannen en vrouwen.  
Daar is een paar jaar geleden in de media behoorlijk wat om te doen geweest. Met name in Gelderland; daar was een vrouw die daar erg op tegen was en dat heeft aangevochten bij het College voor de Rechten van de Mens. Zij heeft ongelijk gekregen. Brandweervrouwen moeten aan dezelfde eisen voldoen als brandweermannen, ook fysiek. Het betekent wel dat je soms wat eerder aan je grens zit, van wat je nog kan op basis van bijvoorbeeld je leeftijd. Daarin zijn we wel gelijkwaardig maar niet gelijk. Mannen houden het vaak wat langer vol dan vrouwen.

Hoe vrouwvriendelijk is een brandweerkazerne ingericht?

Assen heeft twee brandweerposten. We zijn nu op Assen-west. Dat is de vrijwillige post die de westelijke helft van Assen bedient. In de wijk Marsdijk heb je post Assen-Oost, die bedient de oostelijke helft van Assen. In elk geval ’s avonds, ’s nachts en in het weekend. Dat zijn relatief nieuwe posten. Daar is hartstikke veel rekening gehouden met vrouwen. Er is een vrouwentoilet en er zijn vrouwen-douches. Dat is gewoon goed ingericht. Er zijn wel posten, die al heel oud zijn, waar dat wel eens wat lastiger is. Dat is geen keuze, dat is vanuit de historie zo gegroeid. Dat zijn posten die in de komende jaren misschien op de nominatie staan om vervangen te worden, of verbouwd te worden.

Wat is het percentage vrouwen binnen de brandweer?

Ik weet niet precies hoeveel procent er vrouw is. Er zijn redelijk wat vrouwen in Drenthe bij de brandweer. Er heeft twee jaar geleden een foto in de krant gestaan met de brandweervrouwen van Assen. Op dat moment waren 11 van de 60 brandweermensen vrouw. Dat is best veel. Er is wat verloop geweest, waardoor het op dit moment wat minder is.

Kunnen brandweervrouwen net zoveel aan?

Qua taken is het de kunst om gebruik te maken van de kwaliteiten die je op dat moment in de auto hebt zitten. Dat kan betekenen dat een vrouw de gewondenverzorger-rol op zich neemt bij een ongeval en de mannen het knipwerk, omdat dat met zwaar gereedschap is. Het kan net zo goed zijn bij een brand dat je daar een andere keuze in maakt, omdat je op dat moment andere dingen nodig hebt.

Het is denk ik altijd zo, ongeacht of je man of vrouw bent, de kunst om te kijken wie je in de auto hebt zitten, wat zijn hun kwaliteiten en wat is hun ervaring en daar slim mee om te gaan, zodat je maximaal rendement uit je team haalt. De meeste vrouwen zijn fysiek niet zo sterk als mannen. Dat is simpelweg een feit. Als je heel zwaar werk te doen hebt, kies ik er als bevelvoerder liever voor om een man-vrouw-setje te doen, in plaats van twee vrouwen. Maar als je een auto vol met vrouwen hebt, heb je nog steeds dezelfde klus te klaren en ga je ook gewoon aan het werk.

Hoe wordt er gezorgd voor diversiteit binnen de brandweer?

Er zijn dienstweken waarin je als ploeg dienst hebt. Een ploeg is altijd groter dan de vulling van een brandweerauto, daar zit een marge in. Er wordt geprobeerd om een evenwichtige verdeling van mannen en vrouwen over de ploegen te maken. Het is niet zo dat er één ploeg zes vrouwen heeft en een andere helemaal niets. Dat is gelijkmatig verdeeld over het korps. Dat betekent ook bij de inzet dat het niet heel veel voorkomt dat je alleen maar vrouwen op de auto hebt, of voornamelijk vrouwen op de auto.

Welke tips zou je vrouwen willen meegeven die bij de brandweer willen werken?

Om het gewoon te dóen. Het is een hele leuke omgeving om in te werken en heel interessant qua werk, maar ook altijd gevarieerd wat betreft collega’s. Ik werk hier overdag ook: Er werkt van alles bij de vrijwillige brandweer: boeren, bankmedewerkers, mensen met een leidinggevende functie bij de Waterleidingmaatschappij, zelfstandig ondernemers. Het is heel gevarieerd. Je breidt je netwerk heel erg uit. Vrouwen zijn net zo waardevol bij de brandweer als mannen. Omdat ze op een andere manier tegen problemen aankijken. Hoe meer manieren je hebt om iets op te lossen, hoe sterker je als team wordt.

Maak juíst gebruik van de kwaliteiten die vrouwen met zich meebrengen

Welke tips kun je mannen geven om met vrouwen samen te werken?

Omarm de verschillen die er zijn. Je bent gelijkwaardig, maar je bent zeker niet gelijk. Maak juíst gebruik van de kwaliteiten die vrouwen met zich meebrengen als ze op een post komen.


Omarm de verschillen die er zijn

EstherKlap

Esther Klap (41) is getrouwd, heeft vier kinderen in totaal en een kleindochter. Zij is werkzaam als adviseur bij Veiligheidsregio Drenthe en heeft 14 jaar gewerkt als chauffeur en bevelvoerder bij de vrijwillige brandweer.

Naar aanleiding van de bijeenkomst "Gelijkwaardig en niet gelijk" had Vrouwen Kiezen in Drenthe een interview met haar.