Onverwachte pingoruïne (3086)


Soms heb je geluk en vind je onverwacht een echte pingoruïne. Met collega’s gingen we een paar weken geleden naar de omgeving in Amen om ons bij te scholen in plantenkennis.

Tijdens de excursie zou ik ook iets over de -mogelijke- pingoruïnes vertellen. Omdat direct bij Amen nog geen onderzoek is gedaan, blijven het voorlopig mogelijke pingoruïnes...

Locatie van ontdekte pingoruïne op het AHN

Maar om toch een echte pingoruïne te kunnen laten zien, zocht ik in de omgeving van Amen naar een geschikte locatie. Ik zag op het dinoloket een plek waar veel –bodem- boringen waren verricht. Dat maakt me altijd nieuwsgierig! Hieruit bleek dat er ruim 2 m veen aanwezig was en daaronder nog ruim een meter gyttja!

Een van de boringen uit het Dinoloket (2014), met daarin de ruim 3m veen en gyttja (roze).

Ook op het AHN was een depressie zichtbaar, maar niet heel duidelijk. De luchtfoto gaf echter aan dat er een rond watertje was.. Na bestuderen van de site TopoTijdreis bleek dat het watertje er moet zijn gegraven tussen 2010 en 2015! Dat betekent waarschijnlijk dat het gegraven is na de boringen..

Situatie in 2010 en 2015, waarbij eerst geen en later wel een ‘natte plek’ aanwezig was.

Situatie in 2010 en 2015, waarbij eerst geen en later wel een ‘natte plek’ aanwezig was.

Bij navraag bij het Drents Landschap, zij zijn eigenaar van het gebied, blijkt dat deze locatie onderdeel heeft gevormd van de ruilverkaveling Hooghalen.

Er werd bos aangelegd langs spoorbaan en van enkele landbouwkundige percelen werd de bouwvoor verwijderen. Het perceel met de waterplas was daar één van.

Men besefte wel dat hier een venige laagte (veraard fosfaatrijk) werd uitgegraven, maar er was toen nog niemand die zich realiseerde dat het een pingoruïne zou kunnen zijn. Er was in het veld niets van waar te nemen en het perceel was enkele jaren daarvoor zelfs in gebruik als maïsakker.

Daarom werd met een gerust hart de bouwvoor verwijderd, zodat de fosfaatovermaat verdween. Wel was men verbaasd dat er daarna een waterpartij ontstond.

Inmiddels weet ik dat pingoruïnes best vaak voorkomen in akker- en grasland en dat je er zo op het blote oog bijna niets van kunt zien in het veld. Daarom is het verrichten van een kaartanalyse vooraf zo belangrijk; het levert heel veel informatie op, en in dit geval hadden we de vergraving wellicht kunnen voorkomen!

Gelukkig is alleen de bouwvoor er af gehaald, en zit een deel van het veen en de gyttja nog in de bodem. Dit vormt het belangrijkste archief! Zoals aangegeven in onze Handreiking voor beleid en beheer van pingoruïnes, zijn bodem ingrepen bij pingoruïnes niet wenselijk.. want ook al is er nog wat van het veen over, de randzone is hiermee wel aangetast en die zijn ook in aardkundig opzicht waardevol, en kunnen ook archeologisch van belang zijn.

Bij een volgende ronde van kaartaanpassingen op de site, komt hij op de kaart als nummer 3086 (www.pingoruines.nl), zie interactieve kaart) en kan iedereen die geïnteresseerd is in deze locatie lezen dat het een pingoruïne is..! Als je er nu al naar op zoek wil: hij ligt oost van locatie 1584, die kun je makkelijk vinden op de site.

Door: Anja Verbers