Kruidenrijk grasland voedt de koeien én het land


Als boer minder stikstof uitstoten én rekening houden met thema’s als biodiversiteit en diergezondheid? Het kruidenrijk grasland helpt. Hiervoor zijn minder ingrepen nodig die niet goed zijn voor de aardbodem waar we op leven. “Het boeren moet eigenlijk terug naar hoe het vroeger was, maar dan beter. Want er leven ondertussen meer mensen op de wereld”, vertelt Peter Oosterhof vanuit zijn tractor. Met zijn melkveehouderij in Foxwolde zocht hij een duurzaam systeem voor zijn koeien.

 Leestijd: 3 minuten

Peter woont met zijn vrouw, zoon en dochter in het huis naast de stal. “Ik ben de vijfde generatie die hier boer is en voel mij verbonden met deze plek. Het wonen en werken op deze plek is de reden dat ik boer ben geworden. Ik wil daarom goed voor het land zorgen.” In 2015 zaaide hij voor het eerst het mengsel van kruiden en grassen in de weide waar zijn 100 melk- en 50 jongvee koeien grazen. “Ik wilde een kruidenrijk grasland eens proberen. Ik had geen idee of het zou werken, maar ik was het zat om afhankelijk te zijn van kunstmest en bestrijdingsmiddelen.”

Gras met kruiden

“Voorheen was het doel van het boeren duidelijk: zoveel mogelijk melk produceren. Dit systeem had veel negatieve kanten; voor de bodem, de biodiversiteit en het klimaat. Er moet iets gebeuren, anders kunnen de generaties na ons niks meer met de ellende die wij achterlaten”, zegt Peter. “Vóór het kruidenrijk grasland zaaide ik alleen Engels raaigras voor de koeien. Dit is heel eenzijdig; je moet het aanvullen met input zoals mineralen, supplementen en krachtvoer. Daarnaast moet je kunstmest gebruiken om je productie op peil te houden. Hierdoor neemt de biodiversiteit af, terwijl meer diversiteit in je weiland juist productieverhogend kan werken.”

Nu probeert Peter het werk door de natuur te laten doen. “Het is een soort na-apen van hoe het ooit bedoeld is. Voor het land gebruik ik een mengsel van verschillende soorten grassen: Engels raaigras, Rietzwenkgras en Kropaar, aangevuld met kruiden zoals cichorei, smalle weegbree, luzerne, wilde peen en ongeveer acht verschillende klavers. En soms gebruiken we ook een graan als dekvrucht; een gewas dat het andere gewas beschermt tegen weersinvloeden en onkruid. Dit mengsel zaai ik, en vervolgens lopen de koeien in de wei en grazen hier weer van. Het is een product waarmee wij als mensen niets kunnen. Onze grond is niet erg geschikt voor akkerbouw, dus hebben we de koe nodig; om het gras om te zetten in goed eiwitrijk voedsel.”

Voor het land gebruiken ik een mengsel van verschillende soorten grassen: Engels raaigras, Rietzwenkgras en Kropaar, aangevuld met kruiden zoals cichorei, luzerne, wilde peen, smalle weegbree en ongeveer acht verschillende klavers

Bodemleven komt tot bloei

Niet alleen voor de koeien zijn de grassen en kruiden goede voeding, ook het bodemleven heeft er baat bij. “Doordat bepaalde kruiden en grassen dieper wortelen, beschikken ze over meer vocht en nutriënten. En de rode en witte klaver binden stikstof vanuit de lucht en geven het aan de bodem. Dit is weer goed voor de productie. Door kruiden te gebruiken, is er meer bloei en er is minder bemesting nodig. Je ziet weer meer vogels en wild. En op sommige plekken verschijnen vanuit het niets zelfs orchideeën aan de slootkant. En dat in ons eigen boerenland. Terwijl je in het gangbare systeem juist afhankelijk bent van stikstofkunstmest. En de productie van kunstmest kost veel energie, wat zorgt voor extra CO2-uitstoot. Dit in combinatie met heel veel weiden maakt dat het een efficiënt systeem is. Het kruidenrijk grasland zorgt dus voor meer biodiversiteit en minder kosten minder uitstoot; mooier kan niet.

Bio boer

Niet elke koe is geschikt om enkel te leven van een kruidenrijk grasland. “De meeste koeien zijn gefokt op het produceren van veel melk, en hebben daarvoor een aanvulling van maïs en veel krachtvoer nodig. Alles moet kloppen, je bodem, je gras en je koe. Anders lopen dingen scheef. Ik ben uiteindelijk bio-boer geworden, dat betekent dat als het gras minder goed groeit, ik niet zoals vroeger kunstmest kan strooien. Ik heb minder productie maar ook minder stikstofuitstoot. Op deze manier ga je weer naar het oorspronkelijke boeren toe. Namelijk het managen van de fotosynthese; de samenwerking van de bodem, de plant en de zon. Want uiteindelijk bestaat alle energie uit zonne-energie. Alleen fossiele energie is energie dat lang geleden is vastgelegd door planten en daarna opgeslagen in de aarde, terwijl we ook de energie van nu kunnen gebruiken. Jan Terlouw schrijft hierover in zijn boek: Natuurlijk. Heel interessant.”

Meerwaarde voor het landschap

Het kruidenrijk grasland heeft boer Peter veel gebracht. “Ik hoop op deze manier mijn bedrijf duurzaam te blijven runnen en door te geven aan de volgende generatie. Maar het blijft een zoektocht om het anders te doen. Niet alles gaat goed, en er mislukken ook vaak dingen, maar dit maakt het juist weer uitdagend. We zijn op de juiste weg, maar hier en daar is de route nog wel even zoeken.” Peter wil meerwaarde creëren voor zijn producten maar ook voor het landschap. “Want deze moet nog steeds hersteld worden. En niet alleen het boerenland, maar ook in het stedelijk gebied moet er meer groen komen om opwarming van de aarde te remmen. Het systeem moeten we met elkaar veranderen. Want we hebben daar ook de consument, de banken en beleidsmakers voor nodig. Duurzaam boeren werkt namelijk alleen als er ook verdiend wordt, anders gaat niemand het doen”, sluit Peter af, als hij de motor van de tractor weer start. “En dat is wel wat we willen: duurzaamheid in onze levens en in die van volgende generaties."

Locatie

Foxwolde

DiT is

Peter Oostherhof

Ik hoop op deze manier mijn bedrijf duurzaam te blijven runnen en door te geven aan de volgende generatie. En dat ik een meerwaarde blijf creëren voor het landschap, want deze moet nog steeds hersteld worden – Peter Oosterhof