Nieuwsbrief AW 1 2021

Beste geïnteresseerde in aardkundige waarden,

Hartelijk welkom bij deze voorjaarseditie van onze digitale nieuwsbrief 'Aardkundige Waarden van Drenthe'. Na een jaar van betrekkelijke radiostilte – we zitten inmiddels immers al ruim een jaar in lock-down – hebben we weer veel te delen met elkaar. In deze nieuwsbrief daarom veel informatie over ontwikkelingen in Drenthe en in Nederland, zoals de actualisatie van de geomorfologische kaart, aardkundige onderzoeken,  klimaatadaptatie, beekherstel, boeken en routes. Verder is er een mooi gedicht over Het Drouwenerzand.

Wij kijken er naar uit om elkaar weer te kunnen ontmoeten, maar we zullen moeten wachten tot de maatregelen versoepeld worden.

Maar voor nu: veel leesplezier, en bovenal, pas goed op uw naasten en uzelf!

Namens de werkgroep aardkundige waarden,

Lena Smit

Braamberg, aardkundig onderzoek

De Braamberg ligt in het Zuiden van Drenthe, ten zuidoosten van Kerkenveld en op de grens met Overijssel

Eerste “Adventure Lab” voor Aardkundige Monumenten in Drenthe

Provincie Drenthe is al een tijd op zoek naar een leuke route langs de Aardkundige Monumenten om meer bekendheid te geven aan de aardkundige fenomenen, die Drenthe rijk is.

Door externe vrijwilliger Robert Weerkamp werden we getipt voor de mogelijkheid om via adventure lab een route te maken langs de Aardkundige Monumenten. Je hoeft de Aardkundige Monumenten niet op één dag te bezoeken. Het lijkt ons een leuke manier om de aardkundige waarden bij een breder publiek onder de aandacht te brengen. Wil je meer weten lees hieronder het artikel van Robert Weerkamp.

Leewal, aardkundig onderzoek van een potentieel aardkundig monument

De Leewal is een bijzondere langgerekte rug in het landschap, ten westen van Exloo. Hij vormt de oostelijke begrenzing van het Molenveld, een heidelandschap (fig. 1). Het was lange tijd de vraag of het hier nu ging om een mogelijke esker, een dekzandrug of een stuifzandrug.

Even voorstellen…

Mijn naam is Sander Bentum, ik ben 20 jaar oud en ik kom uit Veendam in de provincie Groningen. Ik ben een student aan Hogeschool Van Hall Larenstein in Leeuwarden en ik zit in het derde jaar van de opleiding Management van de Leefomgeving. Dit is een opleiding waar ik veel leer over innovatieve en duurzame oplossingen bedenkenvoor zowel het landelijk gebied als voor het stedelijk gebied. De opleiding biedt vooral lesstof over het werken aan een duurzamere en betere leefomgeving.

Hondsrug, de Kalverstraat van de prehistorie

Van potscherven tot een verdedigingslinie, van huisplattegronden tot resten van spiekers (graanopslagplaatsen), urnen en waterputten. Het tracé van de N34 op de Hondsrug blijkt een archeologische schatkamer. Met als één van de spectaculaire vondsten tot nu toe: de oudste barbecue van Drenthe.

Alexandra Mars: “Ieder stuk dat wij vinden, is uniek. Elke potscherf anders. En door die scherf komen we in contact met de maker en de gebruiker. Door bijvoorbeeld nagel- en vingerafdrukken en aangekoekte voedselresten. Dichter bij je prehistorische voorouder kun je bijna niet komen.”

Boekennieuws

Een aantal bekende boeken over fysische geografie en landschapsbeheervan de in 2007 overleden universitair hoofddocent fysische geografie en kwartairgeologie H.J.A. Berendsen isgeactualiseerd en verschenen in een nieuw jasje. Diverse specialisten hebben hieraan bijgedragen.

Actualisatie geomorfologische kaart Drenthe

De provincie Drenthe is in samenwerking met Wageningen Environmental Research begonnen met het actualiseren van de geomorfologische kaart Drenthe.

Nadat we in 2019 een inventarisatie in twee pilotgebieden hebben gedaan (omgeving Exloo en omgeving Hoogeveen) is in 2020 het deelgebied Drentsche Aa/Hondsrug geactualiseerd.

Schatlink maakt verborgen verhalen zichtbaar

Gasselte barst van prachtige natuur en cultuur. Veel daarvan kun je al wandelend zien. Maar niet alles. Je loopt bijvoorbeeld bovenop ons drinkwater voor morgen. Veel blijft ongezien en ongehoord en dat is jammer!  Maar nu is er Schatlink.

Beekbodemverhoging Drentsche Aa

De natuur in het beekdal van de Drentsche Aa lijdt onder verdroging. Ook de ecologische kwaliteit van de beek is onvoldoende. Een oplossing hiervoor wordt gezocht in het verhogen van de beekbodem. Deze ligt mede door onderhoudswerkzaamheden (baggeren) dieper dan gewenst.

Het waterschap Hunze en Aa's is daarom gestart met een pilot.

Voorafgaand aan de pilot werd veel zorg geuit, zowel door inwoners als door deskundigen op het gebied van hydro-ecologie, cultuurhistorie, archeologie en aardkunde.

Het Meestersveen in Zeijen, een pingoruïne

Eind februari heeft Anja Verbers, programmaleider van het pingo Programma, met een kleine groep vrijwilligers[1] onderzoek gedaan naar het Meestersveen in opdracht van de beheergroep Zeijerwiek.

Deze groep wilde graag weten of het hier nu om een pingoruïne gaat of toch niet. Op de kaart van de website www.pingoruines.nl stond hij namelijk aangeduid als vermoedelijke pingoruïne, en de groep denkt na over de inrichting en het beheer van het gebied rondom deze mogelijke pingoruïne.

Beekherstel kort door de bocht

Beekherstel Drentsche Aa, foto Shutterstock.

Herstel de processen in plaats van de vorm, dat is wat vaak te horen is rondom beekherstelprojecten.

Maar over welke morfologische processen hebben we het dan? Hoe ontstaan die bochtige geulpatronen in beken eigenlijk, en meanderen beken eigenlijk wel?

Dit was onderwerp van het promotie-onderzoek door Candel (2020). Hij vergeleek hiervoor de vorming van het geulpatroon in drie verschillende beken, waaronder de Drentsche Aa.

De Loop van Hunze en Hondsrug

In 2003 was De Loop van de Reest de eerste langeafstandswandeling van Het Drentse Landschap. Later volgden Loop van het Oude Diep, Loop van de  Drentsche  Aa en Loop langs de Hunebedden. De Loop van Hunze en Hondsrug is de vijfde in deze reeks. De langeafstandswandeling gaat van Groningen naar Emmen over de Hondsrug en terug door het Hunzedal. De gids telt vijftien etappes met een totale lengte van bijna 250 kilometer. De route is te bestellen in de webshop van Het Drentse Landschap. De Loop van Hunze en Hondsrug - (drentslandschap.nl)

Gedicht Het Drouwenerzand

Zo af en toe kom je een pareltje tegen: buiten in de natuur, maar ook op internet. Zo ook dit prachtige gedicht van Arjen Boswijk, een ode aan het Drouwenerzand, het eerste Aardkundige Monument van Drenthe.

De Monitor Landschap

De afgelopen jaren is er steeds meer maatschappelijke en politieke aandacht voor landschappelijke kwaliteit. Het landschap bevat zichtbare sporen van ons verleden en geeft ons een gevoel van verbondenheid. De waardering voor ons landschap wordt groter, tegelijk nemen de zorgen over teloorgang en verschraling van ons landschap toe.

Nota Klimaatadaptatie

Het klimaat verandert en dat merken we ook in Drenthe. De hete zomers en steeds meer zachte winters van de afgelopen jaren hebben ons laten zien welke effecten klimaatverandering heeft.

In Drenthe gebeurt al veel om de effecten van klimaatverandering tegen te gaan. In alle beleidsterreinen van de provincie heeft het thema klimaatadaptatie de aandacht.

De vraag is hoe we Drenthe klimaatbestendig maken voor nu en de toekomst. De nota Klimaatadaptatie Drenthe is een eerste gebundelde inventarisatie van onze provinciale inzet. Vanuit hier wil de provincie met partners verder in gesprek.

Bekijk de nota Klimaatadaptatie Drenthe (pdf, 12 MB).

De ontstaansgeschiedenis van Zuidwest-Drenthe

Heeft u zich ooit afgevraagd wat een brink is, waarom zoveel dorpen een driftweg hebben en hoe komt het dat het karakter van dorpen op zandgrond zo anders is dan op het veen?

Op deze site analyseren we het  DNA van Zuidwest-Drenthe.  Als u naar beneden scrolt, leest u over de abiotische oorsprong van het landschap en bij kantelpunten worden de belangrijkste cultuurhistorische kantelpunten aangegeven en toegelicht.​

Wilt u meer weten over het ontstaan van veelvoorkomende elementen in het veendorpen- of esdorpenlandschap? Kijk dan op de desbetreffende pagina en voor uitleg van de typische namen vindt u bij toponiemen een interactieve kaart.​

Gezocht: een nieuwe locatie voor de Bodemtentoonstelling

Wij zoeken een permanentelocatie voor de Bodemtentoonstelling, die in 2015 samengesteldis ter ere van het werk en leven van de Drentse Bodemkundige Albert Booij.

Landelijke kaart aardkundige waarden

De Rijkdsdienst voor Cultureel Erfgoed heeft samen met de provincies de provinciale openbare kaarten van aardkundige waarden en monumentenverzameld en ontsloten via een viewer. Hiermee is een landsdekkend beeld ontstaan van de aardkundige waarden in Nederland.

Boek De Hondsrug, Landschap van Eeuwen

In het najaar van 2020 verscheen het boek ‘De Hondsrug, Landschap van eeuwen’. Het boek brengt de fascinerende geschiedenis van de Hondsrug in beeld. Lees het verhaal over de geologie van het Hondsruggebied, zo uniek dat het tot nu toe het enige UNESCO Global Geopark van Nederland is. Het boek brengt de fascinerende prehistorie van de Hondsrug in beeld.

Het Hondsrugpad

Het Hondsrugpad, een oude route met een nieuwe wandelgids.

Het Hondsrugpad (op z’n Duits: die Hünenweg) is een langeafstandsroute van meer dan 200 kilometer. Het pad verbindt niet alleen de twee Hanzesteden Groningen en Meppen; het koppelt ook twee gebieden met een bijzonder aardkundig verhaal aan elkaar: de Geoparken de Hondsrug en Terra.vita bij Osnabrück.

Geopark Nieuws!

Ook het Geopark moest zich afgelopen jaar aanpassen aan de corona-situatie. Veel publieksactiviteiten, waaronder openingen en boekpresentaties, konden niet doorgaan. Desondanks is er het afgelopen jaar toch veel gebeurd in het Hondsrug gebied. Elders kunt u al lezen over het Hondsrugpad en het boek Hondsrug, Landschap van Eeuwen, maar er is veel meer!

Mocht u vragen en/of opmerkingen hebben over deze informatie of over de zojuist genoemde website dan zijn deze van harte welkom. Reageren kunt u ook altijd via een mail naar: bodem@drenthe.nl.

Hoe gaan we met uw gegevens om?

We vinden privacy en transparantie erg belangrijk. Wat goed is om te weten, is dat we de gegevens die we gebruiken voor deze nieuwsbrief niet aan derden geven of gebruiken voor andere doeleinden. Op onze website vindt u onze volledige privacyverklaring.

Afmelden nieuwsbrief

Wilt u deze nieuwsbrief niet meer ontvangen? Geen probleem, u kunt zich afmelden via de website